Leidraad schroefprofielen

Schroeven is de meest toegepaste verbindingstechnologie. De kracht op de schroef wordt daarbij overgedragen door middel van vormsluiting. Om die reden is voor elke schroef een bij het profiel (de kop) passend contradeel in de vorm van een schroevendraaier, stiftsleutel of bit vereist.
Veel voorkomend zijn sleufkop-, kruiskop Phillips- en Pozidriv-, zeskant- en vierkantschroefprofielen. Nieuwere profielen zijn TORX® en TORX PLUS®. Daarnaast zijn er nog profielen als Torq-Set® en Tri-Wing®.

Lees meer:

Cam-outkrachten en andere schroefproblemen

Harde en zachte schroefverbindingen

Sleufkop

De sleufkop was het allereerste meeneemprofiel en kan nog altijd bogen op een hoge populariteit. Een eenvoudige sleuf dient hierbij als opname voor de schacht van het schroefgereedschap. Nadelen zijn het ontbreken van een centrering, waardoor de bit uit de schroef kan schieten (en de daarmee verbonden ongeschiktheid voor machinaal schroeven) en de scherpe randen, waardoor dit profiel geen gunstige schroefeigenschappen heeft.

De kracht grijpt bij de sleufkop aan op twee diagonaal tegenover elkaar liggende buitenzijden. Deze vorm is niet bijzonder geschikt voor de overdracht van hoge momenten.

Phillips

Twee haaks kruisende sleufprofielen vormen hier het kruiskopprofiel. In vergelijking met de klassieke sleufvorm beschikt de gekruiste versie over betere schroefeigenschappen. De kracht die op vier zijden aangrijpt vergemakkelijkt wezenlijk het indraaien van de schroef. Maar ook bij dit profiel moet de gebruiker de cam-outkrachten tegenwerken door een axiale aandrukkracht. Het schroefgereedschap kan met een speciale coating (Wiha Dura, Wiha Diamant) de cam-outkrachten aanmerkelijk reduceren.

Het smalle aangrijpoppervlak herbergt het gevaar dat de hoge puntbelasting van gereedschap en schroef leidt tot beschadiging van het meeneemprofiel.

Let op: het Phillips-profiel wordt vaak verward met het Pozidriv-profiel, wat bij verkeerd gebruik leidt tot beschadiging en snelle slijtage van schroefgereedschap en schroef.

Licentieverlener is het bedrijf Phillips Screw Company

Pozidriv

Het profiel met de twee kruisen. Het Pozidriv-profiel is een doorontwikkeling van het kruiskopprofiel. De vorm bestaat uit twee kruisen die onderling 45 graden zijn verdraaid. Het tweede kruis is echter smaller en minder diep. Het is bedoeld voor extra stabiliteit en als aangrijpvlak.

Ondanks dat hiermee een succesvolle verbetering van de schroefeigenschappen tot stand is gebracht, kampt ook het Pozidriv-profiel met de problemen van het klassieke Phillips-meeneemprofiel, de cam-outkrachten. Het schroefgereedschap kan met een speciale coating (Wiha Dura, Wiha Diamant) de cam-outkrachten aanmerkelijk reduceren.

Let op: het Pozidriv-profiel wordt vaak verward met het Phillips-profiel, wat bij verkeerd gebruik leidt tot beschadiging en snelle slijtage van schroefgereedschap en schroef.

Licentieverlener is het bedrijf Phillips Screw Company

TORX®

TORX® is een stervormig golfprofiel met zes afgeronde nokken. Met TORX® kan in vergelijking met klassieke schroefprofielen een hoger moment worden overgedragen, zonder bit of schroef te beschadigen. De levensduurverlenging van schroefgereedschap en schroef is het resultaat van de geringe radiaalkrachten. Die zijn het gevolg van het ontbreken van scherpe randen, de parallelle vorm van het meeneemprofiel en de krachtaangrijphoek van slechts 15 graden. De kerfwerking is bij deze geometrie zeer gering.

Voor TORX® is geen aandrukkracht nodig zoals bijvoorbeeld bij het kruiskopprofiel. Afglijden van het gereedschap, zoals bij het sleufkopprofiel kan gebeuren, is met TORX® eveneens niet mogelijk. Met dezelfde krachtsinspanning kunnen veel hogere momenten worden overgedragen.

Let op het onderscheid tussen TORX® en TORX PLUS®: met een TORX®-gereedschap kan weliswaar provisorisch een TORX PLUS®-schroef worden geschroefd, maar door de grote speling leidt dit tot snelle slijtage van schroefgereedschap en schroef.

Licentieverlener is het bedrijf Acument Global Technologies

TORX PLUS®

TORX PLUS® is net als TORX® een stervormig profiel met zes nokken. Deze zijn achter niet afgerond, maar afgevlakt. De TORX PLUS®-vorm resulteert in een aangrijphoek van nul graden en daarmee in het meest optimale contact tussen bit en schroef. Door het brede aangrijpoppervlak is er absoluut geen sprake van ongewenste radiaalkrachten. In vergelijking met de klassieke TORX® kunnen door het doorsnede-oppervlak grotere nog hogere momenten worden overgedragen.
Let op het onderscheid tussen TORX® en TORX PLUS®: Met een TORX PLUS®-schroefgereedschap kan geen TORX®-schroef worden geschroefd.

Licentieverlener is het bedrijf Acument Global Technologies

TORX® Tamper Resistant

Voorkomt het losdraaien van de schroef door onbevoegden. Het veiligheidsprofiel TORX® Tamper Resistant verschilt in zijn eigenschappen niet van de klassieke TORX®. Het enige verschil bestaat uit een boring op de kopse kant van het gereedschap – met een nok in de schroefkop als tegenhanger.

Licentieverlener is het bedrijf Acument Global Technologies

Buitendriekant

Een veiligheidsprofiel voor b.v. spoorwegen en brandweer. Driekantprofielen komen maar zelden voor. Spoorarbeiders kennen de "oldie" als opener voor treindeuren, leden van de brandweer van het ontgrendelen van brandkranen en wegblokkades. De vorm is een gelijkzijdige driehoek waarin de vlakken een onderlinge hoek maken van 60 graden. Het smalle aangrijpoppervlak is ongunstig voor de overdracht van hoge momenten. Tegelijkertijd is de effectieve hefboom zeer gering. Dat betekent een hogere krachtsinspanning van de gebruiker om de schroefverbinding aan te draaien.

Buitenvierkant/Robertson

In Europa tegenwoordig zeldzaam, maar wijd verbreid in Amerika. Bestaat nog als opener van schakelkasten of in garages voor onderhoud aan oldtimers.
De vier vlakken maken onderling rechte hoeken. De tegenoverliggende zijden zijn parallel. Het smalle aangrijpoppervlak is ongunstig voor de overdracht van hoge momenten. Tegelijkertijd is de effectieve hefboom zeer gering.

Binnenzeskant

De zeskant is een van de bekendste en meest voorkomende profielen. Voor moeren bestaat er tot op heden geen alternatief voor de buitenzeskant. De vorm is een zeshoek waarin de zes zijvlakken een onderlinge hoek maken van 120 graden.

Voor de krachtoverdracht is dit een relatief ongunstige configuratie omdat de kerfwerking zeer hoog is. De krachtoverdracht kan leiden tot vervorming van de schroef.

Buitenzeskant

De zeskant is een van de bekendste en meest voorkomende profielen. De vorm is een zeshoek waarin de zes zijvlakken een onderlinge hoek maken van 120 graden.
Voor de krachtoverdracht is dit een relatief ongunstige configuratie omdat de kerfwerking zeer hoog is. De krachtoverdracht kan leiden tot vervorming van de schroef.

Binnenzeskant Tamper Resistant

Voorkomt het openen van schroefverbindingen door onbevoegden. Anders dan de gangbare binnenzeskant is het Tamper Resistant-profiel voorzien van een boring die het contradeel in de schroefkop kan opnemen. Alleen daarmee kan het schroefgereedschap in het profiel van de schroef worden gestoken.
De overige schroefeigenschappen zijn gelijk aan die van de klassieke binnenzeskant.

Veeltand / XZN

Het veeltandprofiel is een veiligheidsprofiel met twaalf kleine tanden. De afzonderlijke tanden zijn in vergelijking met de TORX® zeer fijn. De krachtverdeling is door de twaalf tanden echter zeer gunstig. Net als bij het TORX®-profiel is hier sprake van een breed aangrijpoppervlak. Daardoor kunnen hoge momenten worden overgedragen.
Het veeltandprofiel komt veel voor in de automobielindustrie, waar met hoge momenten hoge spankrachten moeten worden opgewekt en tegelijkertijd onbevoegden deze schroefverbinding niet mogen losdraaien.

Het veeltandprofiel heeft met zijn zeer fijne contouren en de daarmee samenhangende nauwe vormsluiting in de schroefkop een probleem: vuil in het meeneemprofiel van de schroef is slecht voor de tanden. Zo voorkomt opgehoopt vuil in de schroefkop dat de bit volledig kan worden ingestoken. Daardoor kan de bit werken als een frees en zo schroef en gereedschap onherstelbaar beschadigen.

Torq-Set®

Het Torq-Set®-profiel bestaat uit vier flanken die asymmetrisch uit het midden staan. Torq-Set® is een veiligheidsprofiel Door de vorm van het kruis is een leek niet in staat de schroef los te draaien.

Het profiel wordt vooral gebruikt in de luchtvaart.

Licentieverlener is het bedrijf Phillips Screw Company

TriWing®

Gevleugeld veiligheidsprofiel met drie flanken. Door de "exotische" vorm is een leek niet in staat de schroef los te draaien.
Dit profiel wordt vooral gebruikt voor huishoudelijke apparatuur en in de luchtvaart.

Licentieverlener is het bedrijf Phillips Screw Company

Spanner

Veiligheidsprofiel met twee vierkante "neusgaten" Voor nijverheid en industrie is het spannerprofiel van zeer geringe betekenis. Het voordeel van dit profiel ligt in het oppervlak van de schroefkop. Dit wordt alleen onderbroken door de twee kleine vierkanten en is verder massief.

Tegelijkertijd voorkomt het zo ontworpen meeneemprofiel te strak aandraaien van de schroef. De krachtoverdracht hangt samen met een hoge kerfwerking. Het spannerprofiel is niet geschikt voor de overdracht van hoge momenten.